Türkiye'de Ve Dünyada Elektronik Atıklar



 

TÜRKİYE’DE VE DÜNYADA ELEKTRONİK ATIKLAR

TANIMLAR

Çevre: Canlıların yaşamları boyunca ilişkilerini sürdürdükleri ve karşılıklı olarak etkileşim içinde bulundukları biyolojik, fiziksel, sosyal, ekonomik ve kültürel ortamı,

Çevre korunması: Çevresel değerlerin ve ekolojik dengenin tahribini, bozulmasını ve yok olmasını önlemeye, mevcut bozulmaları gidermeye, çevreyi iyileştirmeye ve geliştirmeye, çevre kirliliğini önlemeye yönelik çalışmaların bütününü,

Atık: Herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan, çevreye atılan veya bırakılan her türlü maddeyi,

Tehlikeli atık: Fiziksel, kimyasal ve/veya biyolojik yönden olumsuz etki yaparak ekolojik denge ile insan ve diğer canlıların doğal yapılarının bozulmasına neden olan atıklar ve bu atıklarla kirlenmiş maddeleri İfade etmektedir.

ELEKTRONİK ATIK NEDİR?

5/7/2008 tarihli ve 26927 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelikte yer alan atık tanımına uygun ve EK-1/A’da tanımlanan kategorilerde yeralan ürünlerin kullanım ömrü dolduğu andaki bütün bileşenleri, unsurları ve ihtiva ettiği sarf malzemelere Atık Elektrikli ve Elektronik Eşya (AEEE) denmektedir.

E-ATIK KATEGORİLERİ

Küçük Ev Aletleri: Elektrikli Süpürgeler, Dikiş Makineleri, Ütüler, Saç Kurutma Makineleri, Elektrikli Mutfak Gereçleri vb.

Aydınlatma Ekipmanları: Flüoresan lambalar ve diğer cıva içeren atıklar.

Oyuncaklar, Eğlence ve Spor Ekipmanları: Video Oyunları ve Oyun Konsolları, Elektrikli ve Elektronik Spor Ekipmanları vb.

Elektrikli ve Elektronik Aletler:  Matkaplar, Testereler, Kaynak Makineleri vb.

Tüketici Ekipmanları: Kameralar, Televizyon Alıcıları vb.

Bilişim ve Telekomünikasyon Ekipmanları: Bilgisayarlar, Yazıcı Birimleri, Cep Telefonları, Server vb.

Büyük Ev Aletleri:  Buzdolapları, Dondurucular, Çamaşır makineleri, Mikrodalga fırınlar, İklimlendirme cihazları vb.

Tıbbi Cihazlar: Radyoterapi ekipmanları, Kardiyoloji ekipmanı, Analiz ekipmanı vb.

ATIK YÖNETİMİ

Doğal kaynakların tüketilmesini engelleyerek üretilen atıkların çevre ve insan sağlığını tehdit etmesinin önüne geçip ekonomik bir değere dönüştürülmesini amaçlayan Atık Yönetim Stratejileri, 2014 Yılında Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Sanayi Genel Müdürlüğü tarafından yayınlanan Eylem Planı’nda sürdürülebilir kalkınma yaklaşımının temelini oluşturmaktadır.

DİREKTİFLER & YÖNETMELİKLER

Avrupa Birliğinin; 2002/95/EC sayılı Elektrikli ve Elektronik Eşyalarda Bazı Zararlı Maddelerin Kullanımının Sınırlandırılmasına İlişkin Direktif 2002/96/EC sayılı Atık Elektrikli ve Elektronik Eşya Direktifi ile hızla artan elektrikli ve elektronik eşyalardan kaynaklı atıkları çözümlemek ve elektronik atıkların hiyerarşisine göre geri kazanımının artırılması / bertarafının azaltılması, üreticilerin geri toplama ve elektronik atıkların geri kazanımından sorumlu olmaları amaçlanmıştır.

DİREKTİFLER & YÖNETMELİKLER

ATIK ELEKTRİKLİ ve ELEKTRONİK EŞYALARIN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ

AEEE’lerin Kontrolü Yönetmeliği 22/05/2012 tarihinde 23800 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanmıştır.

DAYANAK

2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 8,11 ve 12’nci maddeleri, 4703 sayılı Ürünlere İlşikin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun, Avrupa Birliği’nin; 2002/95/EC sayılı Elektrikli ve Elektronik Eşyalarda Bazı Zararlı Maddelerin Kullanımının Sınırlandırılmasına İlişkin Direktif 2002/96/EC sayılı Atık Elektrikli ve Elektronik Eşya Direktifi

E-ATIKLARIN EKONOMİYE KATKILARI

Geri kazanılmış maddeden 1 Ton alüminyum elde etmek için harcanan enerji, cevherden çıkarılacak alüminyum için harcanan enerjinin %4’ünü, Bakır bileşenlerinin geri kazanılması için gereken enerjinin %13’ünü, Demir-çelik bileşenleri için geri kazanılması için gereken enerji, madenden çıkarılması için gereken enerjinin %19’u kadar olmaktadır.

RAKAMLAR İLE E-ATIK

2014 Global E-Atık İzleme Raporu’na göre; 2013 yılında dünya genelinde 41,8 Milyon Ton elektronik atık ortaya çıkmıştır. Bu atıkların yaklaşık maddi değeri 48 Milyon Euro’dur. 2018 yılında ise elektronik atık miktarının dünya genelinde 49,8 Milyon Tona ulaşılacağı öngörülmektedir.

E-ATIK ÜRETİMİ (mt)

 

E-ATIK ÜRETİMİ (kg/kişi)

RAKAMLAR İLE E-ATIK

Kategorilere Göre E-Atık Dağılımı-2014

·         Fluoresan Lambalar : 1 Milyon Ton

·         Küçük Ev Aletleri : 12,8 Milyon Ton

·         Büyük Ev Aletleri : 11,8 Milyon Ton

·         Monitörler : 6,3 Milyon Ton

·         Tüketici Ekipmanları : 3 Milyon Ton

·         İklimlendirme Cihazları : 7 Milyon Ton

 

·         ABD  - 7 Milyon Ton - %14

·         Çin - 6 Milyon Ton - %21

·         Japonya - 2,2 Milyon Ton - %23

·         Türkiye - 503 Bin Ton - %5

BÖLGESEL E-ATIK DAĞILIMI

 

        Ezgi ŞAHİN

AKADEMİ ÇEVRE A.Ş.

EGE ve AKDENİZ BÖLGE YÖNETİCİSİ